Skip to main content
Lucia celebration
Op 13 december viert Zweden de dag van Lucia. Deze traditie symoboliseert het licht in de donkere winter.
Foto credit: OTW/imagebank.sweden.se

Lucia – drager van licht, hymnen en Zweedse lekkernijen

De Lucia-traditie is net zo belangrijk voor de Zweedse cultuur als Midzomer en Kerstmis. Deze 400 jaar oude traditie is immens sfeervol en brengt elk jaar op 13 december vreugde en licht. De traditie verspreidt zich inmiddels over de hele wereld.

Lucia is een typische historische gewoonte in Zweden. Het sfeervolle feest wordt jaarlijks in december gevierd met kerstige lekkernijen en een zingende line-up van personages gekleed in (meestal) witte jurken met kaarsen op hun hoofd. Deze melodieuze "Luciatåg" -processies - geleid door Lucia zelf - zijn overal in Zweden te zien: op nationale tv en in kleuterscholen, scholen, verzorgingstehuizen, kerken en kantoren in het hele land. Toeschouwers zijn in afwachting van Lucia en haar gevolg naderen onder zacht gezang van het koor. Lucia brengt het licht in duisternis.

De dag van Lucia - ook wel Saint Lucy's Day genoemd in het Engels - gaat terug tot de 4e eeuw. Van origine is het een christelijke feestdag, waarbij de martelaar Lucia van Syracuse herdacht wordt. Zij bracht volgens de legende voedsel bracht aan christenen die zich verstopten in Romeinse catacomben en ze verlichtte haar weg met een krans van kaarslicht op haar hoofd.

De dag 13 december was de kortste dag van de historische Juliaanse kalender en volgens de Zweedse folklore was de lange nacht gevaarlijk, met duistere geesten. Wakker blijven was van het grootste belang, en eten hielp daarbij. En daarom is tot op de dag van vandaag lekker eten een belangrijke toevoeging die gepaard gaat met de viering van Lucia. Lucia maakte haar eerste geregistreerde opwachting in een Zweeds landhuis in 1764, maar de gewoonte vestigde zich pas echt in de Zweedse cultuur rond 1900.

Lucia

Op 13 december viert Zweden het feest van het licht: Lucia

Foto: Sofia Sabel/imagebank.sweden.se

Wat kun je verwachten op 13 december?

Als je in Zweden bent en het Lucia feest wil meevieren, dan zijn er verschillende plaatsen waaar je dit kunt doen, zoals kerken, gemeentehuizen en zelfs restaurants (maar je kunt het ook volgen op tv en radio). Volgens de traditie verschijnt Lucia voor zonsopgang, maar om praktische redenen worden veel evenementen in de schemering gehouden. Wees niet verbaasd als een Zweed naast je meezingt met het koor van Lucia - de meeste Zweden kennen het belangrijkste lied van Lucia, “Sankta Lucia”, uit het hoofd.

Het personage Lucia leidt de processie en wordt gevolgd door meisjes (‘tärnor’), sterrenjongens (‘stjärngossar’) en peperkoekmannen (‘pepparkaksgubbar’). Als kinderen deelnemen aan de processie, gaan ze vaak verkleed als kerstelfjes ('tomtenissar'). Lucia herken je gemakkelijk aan de verlichte krans boven op haar hoofd, ze loopt voorop. Traditioneel werden echte kaarsen gebruikt, maar om veiligheidsredenen zijn ze vervangen door lampjes op batterijen. Dat geldt ook voor de kransen die worden gedragen door de meisjes in de optocht, die meestal glitters of een krans (zonder kaarsen) in hun haar dragen. Ook dragen ze vaak een decoratief rood lint of glinterband om de taille. Sterrenjongens zijn geheel in het wit gekleed - net als Lucia en de andere meisjes - met kegelachtige hoeden en met sterren versierde stokken. De peperkoekmannen met lantaarns dragen volledige peperkoekkostuums, boordevol witte glazuur - je vindt deze in veel Zweedse winkels.

Het draait bij Lucia om uit het uitdragen van licht, maar lekker snoepen is net zo belangrijk. Lucia is vaak vereeuwigd - terwijl ze een dienblad draagt met fika lekkernijen - door verschillende iconische Zweedse kunstenaars, zoals Carl Larsson. Het eten bestaat uit peperkoekjes en een S-vormig saffraanbroodje genaamd "Lussekatt" - een traktatie die bijna net zo klassiek is als het kaneelbroodje. Veel Zweden zouden het heiligschennis vinden om een ​​Lussekatt te eten op een ander tijdstip dan Lucia en in de weken voorafgaand aan Kerstmis. Je drinkt er traditegetrouw "glögg" (glühwein) bij, geserveerd met amandelen en rozijnen. Ook koffie wordt vaak geserveerd.

1 / 2

Lucia met lussebulle

Lucia wordt gevierd op 13 december wanneer Lucia met haar gevolg komt en de winterse duisternis opklimt. Het zijn meestal kinderen die deelnemen aan de Lucia-processie en ouders, broers en zussen worden uitgenodigd om naar scholen en kleuterscholen te kijken. Naast Lucia en haar maagden, bestaat een Lucia-processie uit kleine elfjes, peperkoekmannetjes en sterjongens. De kinderen zingen traditionele liedjes en dan kan iedereen Lucia-broodjes, peperkoekkoekjes en glögg of koffie krijgen.

Foto: Cecilia Larsson Lantz/Imagebank.sweden.se

/ 2

Lucia met lussebulle

Foto: Cecilia Larsson Lantz/Imagebank.sweden.se

Saffraan broodjes

Foto: Maskot/Folio/imagebank.sweden

Lucia gaat met de tijd mee - de traditie verspreidt zich

Lucia is verankerd in de Zweedse cultuur, maar blijft veranderen. In het verleden was de kroning van de nationale - en lokale - Lucia een groot evenement waarop lezers van de krant op hun favoriet konden stemmen op basis van een foto van een meisje en een korte beschrijving. Omdat dit meer weg had van een schoonheidswedstrijd, gaat dat tegenwoordig anders. Veel scholen selecteren hun Lucia nu bijvoorbeeld willekeurig via een loterijsysteem, en in de jongere jaargroepen is het niet ongebruikelijk om meer dan één Lucia te zien. Wat betreft andere moderne updates met betrekking tot de lekkernijen, serveert Lucia ook vaak veganistische alternatieven.

Lucia beperkt zich niet langer tot de grenzen van Zweden, maar wordt in dezelfde of aangepaste vorm ook elders gevierd (er is bijvoorbeeld een andere Lucia-dagvariant in Italië). In Londen organiseert The Swedish Church bijvoorbeeld evenementen die zo populair zijn dat ze maanden van tevoren moeten worden geboekt. Je vindt Lucia-evenementen ook in landen als Duitsland, Letland, Rusland en China. Soms treden er Zweden op en in andere gevallen hebben niet-Zweden de moeite genomen om de liedjes in het Zweeds te leren als blijk van waardering. Ervaar het een keer en de kans is groot dat je ook gegrepen zult worden door de magie van Lucia - het is een feest als geen ander.

1 / 2

Lucia

De traditionele feestdag Lucia

Foto: Cecilia Larsson Lantz/Imagebank.sweden.se

/ 2

Lucia

Foto: Cecilia Larsson Lantz/Imagebank.sweden.se

Lucia viering

Foto: OTW/imagebank.sweden.se

Zweedse kerst: het beste van de feestdagen

Kersttradities in Zweden richten zich op lekker eten en goed gezelschap. Het traditionele Zweedse kerstdiner is een heerlijke verzameling hartige gerechten en zoete lekkernijen. En terwijl oude tradities een moderne invulling krijgen, blijft er één ding altijd hetzelfde: samen de tijd doorbrengen met familie en dierbaren.