Skip to main content
Fika moment
Traditionele Zweedse fika
Foto credit: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

Fika - de echte Zweedse koffiebreak

Fika - een kopje koffie met wat lekkers - is net zo Zweeds als ABBA. Het is toch gewoon een koffiepauze? Niet helemaal. Het is veel meer dan dat.

Het is wat eenvoudiger en spontaner dan de Britse afternoon tea-traditie, maar ook de Zweden hebben een stevig geworteld koffie-gebruik. Alle Zweden - ongeacht leeftijd, afkomst of geslacht - houden vast aan deze gewoonte om met vrienden, collega's of familie even een 'break' te nemen. 'Laten we een fika doen', is een van de meeste gehoorde uitnodigingen als je iemand spreekt of tegenkomt. En het sociale aspect van deze gewoonte is net zo belangrijk als datgene waar het om lijkt te gaan: de heerlijke combinatie van verse koffie met suikerachtig gebak. Zweedse kaneelbroodjes zijn misschien wel de meest populaire fika-begeleiding.

Het gebruik zit zo ingebakken in de Zweedse cultuur dat sommige bedrijven een clausule toevoegen aan contracten waarin staat dat werknemers recht hebben op fika-pauzes. Een slimme zet, want een fika kan therapeutisch werken en het welzijn en de productiviteit bevorderen.

Fika, dat zo goed ingeburgerd is dat het zowel een zelfstandig naamwoord als een werkwoord in de Zweedse taal is, kan binnenshuis of in de natuur plaatsvinden. En dankzij het unieke recht op openbare toegang van Zweden, ben je bijna overal vrij om een fika te organiseren. Een fika in het bos of in een nabijgelegen park is een populair tijdverdrijf op een zonnige dag.

Wanneer is dit gebruik ontstaan? Het woord zelf zou een omkering zijn van de letters in het woord kaffi, de oude spelling van koffie. Oorspronkelijk was het de koffie zelf - geïntroduceerd in Zweden in de 18e eeuw - die als de daadwerkelijke fika werd beschouwd. In de loop der jaren werden de bijbehorende gebakken lekkernijen - vaak fikabröd (fika-brood) genoemd - echter net zo belangrijk. Ook het sociale aspect werd steeds belangrijker. De komst van banketbakkerijen in Zweden in de 19e eeuw maakte de traditie compleet en de Zweden gingen massaal koffie-met-wat-lekkers nuttigen met hun vrienden.

1 / 4

Fika met kaneelbroodjes

De kanelbulle is een populaire lekkernij bij de fika traditie.

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

/ 4

Fika met kaneelbroodjes

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

Barista

Foto: Alexander Ruas/Folio/imagebank.sweden.se

Fika in de openlucht

Foto: Simon Paulin/imagebank.sweden.se

Fika op de werkvloer

Foto: Lieselotte van der Meijs/imagebank.sweden.se

De hedendaagse patisserie-traditie van Zweden

Zweden worden beschouwd als zoetekauwen en dit heeft waarschijnlijk bijgedragen aan de bloeiende patisseriecultuur van het land. Iedereen die zich ooit in een Zweeds café heeft gewaagd, ziet in een oogopslag dat het aanbod groot is en de kwaliteit hoog. In elk plakje cake gaat veel passie en liefde.

Zelfs als je de Zweedse fika-gewoonte in een ander land zou kopiëren, wordt het toch een andere ervaring. Want we mogen vast wel even opscheppen: de verscheidenheid aan taartjes en broodjes is in Zweden onovertroffen. En de smaak ook.

De keuze is groot, dus waar te beginnen? Deze vier fika-klassiekers zijn een goede start:

De nationale cake van Zweden - als er zoiets officieel bestaat - is de prinsessentaart (prinsesstårta). Deze bolvormige laagcake is een uitgebalanceerde aangelegenheid. De taart bestaat uit een luchtig biscuitgebak als basis gegarneerd met vanille-banketbakkersroom en een vleugje luchtige slagroom. Deze heuvel van schoonheid is omhuld met groene marsepein, vaak met een roze marsepeinroosjes als kroon op het werk. De meeste moderne incarnaties bevatten een dun laagje frambozenjam, hoewel het originele Zweedse prinsessentaartrecept uit 1948, gevonden in Prinsessornas Nya Kokbok (Het Nieuwe Kookboek van de Prinses), dat niet voorschrijft.

In de zomer krijgt de prinsessentaart zware concurrentie van de even heerlijke aardbeientaart (jordgubbstårta). Dit symbool van de Zweedse zomer wordt vaak thuis gemaakt, met biscuitgebak, vanillecrème en aardbeienjam (of puree van aardbeien en een snufje suiker) en vervolgens het geheel met slagroom bedekken. Bovenop pronkt een royale laag verse aardbeien.

Een voor de chocaholic, de kladdkaka is een andere Zweedse klassieker. Kladdkaka, wat zich vertaalt naar 'plakkerige cake', zit in een eigen kleverige klasse (het verslaat de brownie). De rijkdom van de chocolade is perfect in balans met slagroom en/of een handvol verse bessen.

Last but not least, het kaneelbroodje (kanelbulle) heeft een duidelijke plaats in de 'Fika Hall of Fame'. Geurig en zoet. In Zweden hoef je er niet naar te zoeken - deze nationale klassieker wordt geserveerd in de meeste cafés en bakkerijen. Volg gewoon de hemelse geur en vul je dienblad met een schaal kaneelbroodjes en maak er met je vrienden een echte Zweedse fika van.

1 / 4

Prinsessentaart

De Prinsessentaart is sinds de jaren twintig van de vorige eeuw een van de meest populaire taarten.

Foto: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se

/ 4

Prinsessentaart

Foto: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se

Aardbeientaart

Foto: Alexander Hall/imagebank.sweden.se

Kladdkaka

Foto: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se

Kaneelbroodjes

Foto: Tuukka Ervasti/imagebank.sweden.se