Skip to main content
Restaurant Koka
Restaurant Koka in Göteborg
Foto credit: Anna Hållams/imagebank.sweden.se

Zweedse eetcultuur - lokale producten, internationale smaken en vooruitstrevend denken

De Zweedse keuken draait tegenwoordig om gezonde, lokaal geproduceerde gerechten, terwijl bepaalde bereidingsmethoden teruggaan tot het Vikingtijdperk.

In een Scandinavisch land met vier verschillende seizoenen, is het niet zo gek dat de Zweedse eetcultuur gevormd is door het klimaat. Het vorstvrije seizoen - tussen mei en augustus - was van oudsher gericht op het produceren van wat tijdens de wintermaanden kon worden opgeslagen. De zuidelijke regio's genieten echter van een dubbel zo lang seizoen als gevolg van mildere temperaturen.

Historische culinaire methoden

Voedselconservering werd al in de Vikingtijd beoefend in Zweden. Rijkere huishoudens gebruikten methoden als zouten en roken, terwijl de minder welvarende mensen er doorgaans voor kozen hun vis te drogen, te fermenteren of in zuur te bewaren. Ingemaakte en gefermenteerde voedingsmiddelen zie je tegenwoordig nog steeds veel terug in de Zweedse keuken, en populaire varianten zijn komkommer, kool en andere groenten en wortelgroenten. De ingelegde haring (dorpel) is een klassieker die altijd op tafel komt tijdens de nationale feestdagen zoals Pasen, Midzomer en Kerst.

Pap en brood zijn ook al meer dan honderd jaar onlosmakelijk verbonden met de Zweedse eetcultuur. De bevolking maakte gebruik van watermolens, waarvan de wielen slechts tweemaal per jaar draaiden, en het brood moest daarom lang meegaan. Vandaar de opkomst van knapperig brood (knäckebröd) dat kon worden bewaard tot de volgende productie. In het zuiden, waar windmolens werden gebruikt, werd vaker gebakken, waardoor zuiderlingen toegang kregen tot zachter brood.

Eiwitbronnen van weleer waren melk, kaas, varkensvlees, vis en wild zoals elanden. Rendiervlees werd, en wordt nog steeds, meestal gegeten in Noord-Zweden als onderdeel van de Samische culinaire traditie.

De belangrijkste groenten die in het verleden werden geteeld waren uien, rapen en koolraap. Wortelsoorten groeiden goed in het Zweedse klimaat en waren ook belangrijk vanwege hun lange houdbaarheid. Rond 1720 betrad de aardappel het Zweedse culinaire toneel en verving geleidelijk de wortel als belangrijkste basisproduct. De aardappel is een belangrijk onderdeel in de Zweedse keuken gebleven, vaak gekookt of gepureerd gegeten. De komst van nieuwe aardappelen (färskpotatis) betekent het begin van de zomer in Zweden.

Nog steeds zijn de Zweden dol op hun zogenoemde "husmanskost", misschien het best vertaald als comfort food, dat wil zeggen stevige maaltijden die vaak bestaan ​​uit vlees, aardappel en een portie gekookte groenten. Enkele voorbeelden van deze klassieke Zweedse gerechten zijn: "isterband" (gerookte varkensworstjes geserveerd met crème dille-aardappelen), "rotmos och fläsk" (wortelgroentepuree en varkensworst) en "ärtsoppa" (Zweedse gele erwtensoep, meestal vergezeld van pannenkoeken), een traditie die teruggaat tot de 18e eeuw.

1 / 4

Aardappelen

De aardappel is de allemansvriend uit de Zweedse keuken.

Foto: Simon Paulin/imagebank.sweden.se

/ 4

Aardappelen

Foto: Simon Paulin/imagebank.sweden.se

Isterband

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

Aardappelpannenkoekjes

Foto: Susanne Walström/imagebank.sweden.se

Pap met lingonberries

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

De internationale invloeden achter de Zweedse keuken

De Zweedse eetcultuur draait om lokale producten, maar veel klassieke gerechten hebben internationale roots. Dit komt omdat de Zweden van oudsher graag nieuwe smaken en gerechten wilden ontdekken en uitproberen. Gemengd met lokale ingrediënten, ontstonden op die manier hele nieuwe gastronomische ervaringen.

Al in de 17e eeuw begonnen Franse invloeden de Zweedse keuken binnen te dringen, wat leidde tot de rijke, romige sauzen waar de Zweden nog steeds van houden. En zeer waarschijnlijk is het bekendste nationale gerecht, gehaktballen, begin 18e eeuw door koning Karel XII uit Turkije meegenomen. Om de maaltijd hun eigen smaak te geven, vullen de Zweden de gehaktballen aan met lokale garnituren zoals gepekelde komkommer, aardappelen en bosbessen, en smoren ze de ballen in een romige jus (brunsås). Dit gerecht staat nu wereldwijd bekend als "Zweedse gehaktballen".

Andere wereldwijde specialiteiten - lasagne uit Italië en Turkse kebab inbegrepen - hebben ook bijgedragen aan het Zweedse culinaire spectrum. Kebab pizza en pizza gegarneerd met runderfilet en bearnaisesaus zijn landelijke favorieten in Zweden. Deze gerechten zijn natuurijk een regelrechte cultuurbotsing tussen lokale ingrediënten en buitenlandse klassiekers waardoor hele nieuwe gerechten gecreëerd zijn. Een favoriet voor veel families op de vrijdagavond is de Zweedse taco, zeker geïnspireerd op de taco uit de Mexicaanse keuken, maar gemaakt met iets unieks en echt Zweeds.

Met de sterke handelsgeschiedenis van Zweden, vonden exotische kruiden zoals kaneel, kardemom, anijs en saffraan hun weg naar populaire Zweedse baksels zoals gemberkoekjes.

1 / 3

Gehaktballetjes met aardappelpuree

De nationale dish van Zweden: de beroemde gehaktballetjes

Foto: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se

/ 3

Gehaktballetjes met aardappelpuree

Foto: Magnus Carlsson/imagebank.sweden.se

Zweeds eten

Foto: Susanne Walström/imagebank.sweden.se

Pizza maken

Foto: Susanne Walström/imagebank.sweden.se

De natuurlijke voorraadkast van Zweden inspireert de hedendaagse eetcultuur

De meeste Zweden proberen zo goed en gezond mogelijk te eten, zowel voor hun eigen gezondheid als voor de gezondheid van onze planeet. En daar zijn ze trots op. Ethiek binnen de voedselproductie en dierenwelzijn staan ​​hoog op de agenda. Vandaar dat er een toenemende vraag is naar lokaal gemaakte, biologische producten. Veel supermarkten zijn ook begonnen met het verkopen van producten van boerderijen in de buurt.

De beweging 'van boer tot bord' is dan ook erg populair in Zweden. En gezien het grote aanbod van de natuurlijke voorraadkast met bessen, paddenstoelen en eetbare planten van het land, zou je deze lokale eetbenadering zelfs 'van bos naar tafel' kunnen noemen. Restaurant Äng van Ästad Vineyard, gelegen in de westkustprovincie Halland, is de belichaming van deze beweging. De gastronomische menu's worden bereid met ingrediënten afkomstig uit nabijgelegen bossen, weiden, meren en boerderijen.

1 / 3

Restaurant ÄNG

Opmaken van de borden bij Ästad Vineyard’s restaurant ÄNG

Foto: Kristian Sahlberg / Ästad Vineyard

/ 3

Restaurant ÄNG

Foto: Kristian Sahlberg / Ästad Vineyard

Tuinieren

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

Duurzaam tuinieren

Foto: Tina Stafrén/imagebank.sweden.se

Zero waste zal de Zweedse keukens van de toekomst vormgeven

Naarmate de klimaatcrisis verergert, streven veel mensen naar duurzamere voedingsgewoonten zonder afval.

Gram in Malmö is de eerste verpakkingsvrije supermarkt van Zweden, waar je je eigen herbruikbare voorraadbussen meeneemt om te vullen met hun assortiment van lokale en internationale producten.

In Stockholm gaat chef-kok Paul Svensson voorop in het creëren van een ​​duurzame restaurantcultuur met zijn restaurant ‘Fotografiska’. Zijn menu bevat plantaardige producten met seizoensgebonden producten, waarbij je de mogelijkheid krijgt om een ​​bijgerecht op basis van vlees toe te voegen. Mosselschelpen worden vermalen om borden te maken en oude wijnflessen worden naar ambachtslieden gestuurd om glazen en vazen ​​van te maken. Organisch afval wordt gecomposteerd of zelfs gebruikt in het kenmerkende gerecht “compostgebakken ui”.

Maar deze filosofie zonder afval is geen nieuw fenomeen. De Zweedse klassieker 'pyttipanna' is een eenpansgerecht waarbij restjes gebruikt worden, zoals vlees, aardappel, ui of wat je dan ook maar in de koelkast hebt liggen.

De Zweedse eetcultuur maakt gebruik van alles wat dit uitgestrekte land te bieden heeft en combineert lokale producten met internationale invloeden om gerechten te creëren die zich aanpassen en evolueren samen met de cultuur zelf. Innovatie en duurzaamheid blijven de nationale foodscene stimuleren, terwijl eer wordt gedaan aan de traditionele ingrediënten en bereidingen die het rijke culinaire erfgoed van dit land vormen.

Duurzaam eten

Het Fotografiska restaurant in Stockholm werd in 2017 uitgeroepen tot Museum Restaurant van het jaar.

Foto: Anna Hållams/imagebank.sweden.se

Artikel gesponsord door