Skip to main content
Een vrouw die een kerstlunch klaarmaakt. Op de tafel voor haar staan diverse schalen, koperen potten, adventskandelaar, brandende kaarsen, dennentakjes en een klein kerstgeitje.
Zweeds kerstdiner
In Zweden is 24 december de belangrijkste dag om Kerstmis te vieren. De Zweedse kersttafel is een mengelmoes van verschillende gerechten.
Foto credit: OTW/imagebank.sweden.se

Proef het heerlijke Zweedse kersteten

Het kersteten in Zweden is een culinair feest gebaseerd op tradities en met een modern tintje. Het is een geliefde traktatie en de Zweden genieten de hele kerstperiode van de verschillende lekkernijen, zowel zoet als hartig.

Kerst in Zweden begint al vroeg en daar speelt eten een belangrijke rol in. Kerstavond mag dan het belangrijkste evenement zijn tijdens de Zweedse feestdagen, maar je kunt je al in november te goed doen aan seizoensklassiekers, zoals kerstpeperkoek en saffraanbroodjes (‘lussekatter’).

De S-vormige 'lussekatter' spelen een bijzonder belangrijke rol op 13 december, wanneer de Zweden Sankta Lucia vieren ter gelegenheid van de winterzonnewende. Terwijl het land in duisternis is gehuld, dragen meisjes en jongens witte gewaden en kaarsen en zingen ze liedjes ter ere van de heilige Lucia, de drager van het licht. Gasten worden getrakteerd op schalen vol peperkoekjes en 'lussekatter'.

Deze lekkernijen worden weggespoeld met Zweedse ‘glögg’, een kruidige zoete wijn die warm wordt geserveerd. Wil je weten waar je Zweedse glögg kunt kopen? De meeste supermarkten hebben alcoholvrije versies en ook kant-en-klare kruidenmixen om mee naar huis te nemen, hier hoef je alleen maar rode wijn aan toe te voegen. De alcoholische versie wordt uitsluitend verkocht bij Systembolaget, de Zweedse winkels voor alcoholische dranken.

De laatste jaren is een zoeter saffraangebakje met de naam 'saffransbulle' populair geworden. Gedurende een korte periode vervangt deze met amandelen gevulde traktatie het kaneelbroodje ('kanelbulle') als dé fika-traktatie in Zweedse bakkerijen en koffiehuizen. Een must als je Zweden in december bezoekt.

1 / 4

Zweedse kerstfika

Tijdens de weken voorafgaand aan Kerstmis komen Zweden samen om te genieten van saffraanbroodjes ('lussekatter'), een stomend hete drank die lijkt op glühwein ('glögg') en peperkoekkoekjes ('pepparkakor').

Foto: Emelie Asplund/imagebank.sweden.se

/ 4
Een gedekte tafel met typisch Zweedse kerstlekkernijen en -versieringen, glühwein, noten, peperkoekkoekjes, lussebullar en dennentakjes.

Zweedse kerstfika

Foto: Emelie Asplund/imagebank.sweden.se

Een vrouw en een kind maken een peperkoekhuisje.

Een peperkoekhuisje maken

Foto: Robert Daly/Folio

Twee peperkoekhuisjes met bomen en roze bloemen.

Peperkoekhuis Tentoonstelling

Foto: Tuukka Ervasti/imagebank.sweden.se

Een close-up van een peperkoekhuisje in de vorm van een kasteel, met 2 torens en witte glazuurversiering.

Peperkoekhuis Tentoonstelling

Foto: Tuukka Ervasti/imagebank.sweden.se

Kerstpeperkoek in elke vorm en maat

Peperkoek is onlosmakelijk verbonden met Kerstmis in Zweden. Deze traditie zou aan het eind van de 19e eeuw zijn ontstaan, geïnspireerd door de gebroeders Grimm en hun legendarische sprookje over Hans en Grietje. Wat de oorsprong van het peperkoekmannetje betreft; het wordt aangenomen dat hij voor het eerst verscheen aan het hof van Elizabeth I van Engeland, die naar verluidt koekjes liet bakken die op belangrijke gasten leken. Eeuwen later staat het symbool voor kerst in Zweden en daarbuiten.

Naast de peperkoekjes, traditioneel gezien in de vorm van harten, varkens, vrouwen en natuurlijk mannen, is er nog een ingewikkeldere versie, namelijk het peperkoekhuisje ('pepparkakshus' in het Zweeds). Het maken van deze eetbare huisjes op een druilerige middag is een seizoensgebonden hoogtepunt voor zowel kinderen als volwassenen. De huisjes worden gemaakt van hetzelfde heerlijke deeg als de koekjes, dun uitgerold en zorgvuldig in vorm gebracht, met versieringen zoals kleurrijk Zweeds snoepgoed en poedersuiker die op sneeuw lijkt. Je kunt het deeg zelf maken of kant-en-klaar kopen. Voor de verschillende onderdelen van de huisjes kun je gebruikmaken van online sjablonen of kant-en-klare peperkoekhuisjes.

1 / 5

Zweeds kerstdiner

Het Zweedse kerstbuffet is een mengelmoes van verschillende gerechten.

Foto: OTW/imagebank.sweden.se

/ 5
Een vrouw die een kerstlunch klaarmaakt. Op de tafel voor haar staan verschillende schalen, koperen potten, een brandende kaars, sinaasappels, dennentakjes en een kerstgeitje.

Zweeds kerstdiner

Foto: OTW/imagebank.sweden.se

Close up van een koekenpan met prinsenworstjes naast een adventskandelaar met aangestoken kaarsen en een koperen pot. Vruchten op de achtergrond.

Prinskorv

Foto: OTW/imagebank.sweden.se

Close-up van het kerstgerecht 'Jansson's temptation' (in room gebakken haring, aardappelen en uien).

Janssons frestelse

Foto: OTW

Een close-up van een kerstham met enkele bijgerechten en een sinaasappel versierd met kruidnagel.

Julskinka

Foto: Helena Wahlman/imagebank.sweden.se

Close-up van vijf glazen potten met ingemaakte haring, adventskandelaar met brandende kaarsen en een koperen pot op de achtergrond.

Haring

Foto: OTW

'Julbord', het ultieme kerst-smörgåsbord

Alleen al het woord 'julbord", dat 'kersttafel' betekent, brengt de Zweden in kerststemming. Dit buffet is te lekker om maar één keer per jaar te eten, daarom wordt het ook vaak aangeboden tijdens kerstfeestjes op het werk. Maar het julbord waarvoor de verwachtingen het hoogst gespannen zijn, komt op kerstavond op tafel, wanneer gezinnen zich verzamelen rond het uitgebreide buffet.

Het pronkstuk is de kerstham ('julskinka'). De ham is gekookt en gepaneerd en wordt in zijn geheel gepresenteerd en vervolgens in plakken gesneden en koud gegeten, vaak met een klodder mosterd. Andere lekkernijen die niet mogen ontbreken en waarvan een aantal een paar eeuwen geleden in Zweedse huishoudens als luxe werden beschouwd, zijn Zweedse gehaktballen ('köttbullar'), gemarineerde zalm ('gravlax'), spareribs, cocktailworstjes ('prinskorv'), aardappelen, bietensalade ('rödbetssallad') en verschillende soorten ingelegde haring ('sill'). De meeste Zweden maken hun eigen haring: ze kopen gepekelde haring en voegen er kruiden en sauzen aan toe.

Een relatief nieuwe toevoeging, die sinds de jaren 1940 op tafel kwam, is 'Janssons verleiding’ ('Janssons frestelse'), een gratin van julienne-aardappelen, uien, ansjovis en room. En nog moderner is dat het julbord van vandaag de dag steeds meer plantaardige opties bevat, zoals veggie ('vego') versies van gehaktballen en ham.

1 / 3

Zweeds kerstbuffet

In Zweden is 24 december de belangrijkste dag om Kerstmis te vieren, het belangrijkste familiefeest van het jaar.

Foto: Carolina Romare/imagebank.sweden.se

/ 3
Familieleden staan rond een tafel en bedienen zich aan het kerstbuffet.

Zweeds kerstbuffet

Foto: Carolina Romare/imagebank.sweden.se

Close-up van een gedekte tafel waar je de handen ziet van mensen die een kerstlunch eten.

Zweeds kerstdiner

Foto: OTW

Iemand houdt een telefoon omhoog naar een traditioneel kerstbuffet.

Vrolijk kerstfeest

Foto: Plattform/Scandinav

Een erg Zweedse kerst, vol met gezelligheid en lekkernijen

Ook zoetekauwen hebben keuze genoeg, waaronder 'Ris à la Malta', een vanille-rijstpudding die gewoonlijk wordt geserveerd met sinaasappelschijfjes. Volgens de traditie wordt in de romige rijst een amandel verstopt; wie die vindt, zou als volgende trouwen. Er staan ook een aantal zelfgemaakte zoetigheden op het menu, de belangrijkste zijn 'knäck', een toffee van butterscotch met gehakte amandelen, en 'ischoklad', een soort chocolade die smelt op de tong. Beide worden in kleine, kleurrijke vormpjes gegoten, die een decoratief kersttafereel vormen.

Om alles weg te spoelen is er 'julöl' (donker seizoensbier) en snaps, hoewel geen julbord compleet is zonder 'julmust', een alcoholvrije frisdrank die smaakt als een mix tussen Coca-Cola en limonade. Het Zweedse kerstmenu, vol eten, drinken en zoete lekkernijen, belichaamt de warme sfeer waar de Zweden zo van houden. God Jul!

Artikel gesponsord door

EU and Swedish Board of Agriculture